slogan

Potrzebujesz pomocy w sprawie cen transferowych?
– skontaktuj się z doradcą

Członkostwo w Radzie Nadzorczej bez wynagrodzenia – przychodem podatkowym spółki akcyjnej < powrót do listy artykułów

Pobierz
 

Członkostwo w Radzie Nadzorczej bez wynagrodzenia – przychodem podatkowym spółki akcyjnej.

W praktyce często się zdarza, że członkami rady nadzorczej czy też zarządu spółek kapitałowych są udziałowcy (akcjonariusze) spółki, czy też członkowie ich rodzin. Z uwagi na interes spółki czy też fakt, iż z tytułu uczestnictwa w spółce pobierają dywidendę, nie pobierają już dodatkowego wynagrodzenia za uczestnictwo w posiedzeniach rady nadzorczej (zarządu). Czy taka sytuacja powoduje ryzyko podatkowe dla spółki, czy też może samych osób fizycznych? Spójrzmy jak podchodzą do tego organy podatkowe…

 

Gdzie jest ryzyko…

Zgodnie z art. 392 § 1 ustawy z dnia z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm.), dalej „K.s.h.”,– członkom rady nadzorczej może zostać przyznane wynagrodzenie. Wynagrodzenie, co do zasady określa statut lub uchwała walnego zgromadzenia.

I tak jeżeli wynagrodzenie, o którym mowa powyżej nie zostanie określone odpowiednio w statucie lub uchwale walnego zgromadzenia, po stronie spółki może powstać ryzyko przypisania przychodu z nieodpłatnie otrzymanych świadczeń, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tj.: Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.), dalej „u.p.d.o.p.”.

 

Charakter powiązań a ryzyko podatkowe

Członkiem rady nadzorczej może być osoba będąca akcjonariuszem spółki, jak i osoba spoza tego grona (np. członek rodziny akcjonariusza).  I tak o ile w przypadku gdy członkiem rady nadzorczej (tak jak i członkiem zarządu) na podstawie powołania byłby akcjonariusz spółki – można zaryzykować twierdzenie, iż spółka nie uzyska nieodpłatnego świadczenia gdyż wynagrodzeniem (pośrednim) za pełnienie funkcji członka rady nadzorczej (jak i członka zarządu) jest już dywidenda, wysokość której uzależniona jest od skuteczności pełnienia ww. funkcji w organach spółki (tak pismo Ministerstwa Finansów z dnia 4 kwietnia 2002 r., PB4/AK-031-23/02). Tak już w sytuacji, gdy funkcję w ww. organach Spółki pełni osoba niebędąca akcjonariuszem (np. członek rodziny akcjonariusza), organy podatkowe stoją na stanowisku, iż mamy w tej sytuacji do czynienia z nieodpłatną usługą, a wartość tej usługi stanowi przychód podatkowy osoby prawnej. Wartość takiego świadczenia powinna być wówczas doliczona do przychodów podatkowych spółki i jako taki uwzględniona w rachunku podatkowym.

 

Co na to sądy…

Takie stanowisko potwierdzają sądy administracyjne. Przykładowo w wyroku WSA w Gliwicach z 24 kwietnia 2008 r., sygn. I SA/Gl 1500/06 (orzeczenie prawomocne), czytamy, iż „Spółka zaniżyła przychody m.in. z tego powodu, że nie zaliczyła do nich wartości nieodpłatnych świadczeń związanych z wykonywaniem obowiązków członka zarządu. Nie ulega wątpliwości, że spółka korzystała z nieodpłatnej pracy osób fizycznych, nie ponosząc żadnych kosztów. Zatem zasadnie organy podatkowe przyjęły, że podatnik otrzymał nieodpłatne świadczenia, a skoro tak, to zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT ich wartość stanowiła przychód spółki”.

W tej sprawie wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 października 2001 r., sygn.  III SA 121/00, w którym wskazał, iż „Wartość usług świadczonych na rzecz spółki akcyjnej przez jej akcjonariuszy bez wynagrodzenia stanowi dla niej przychód z nieodpłatnych świadczeń, a więc wpływa na wysokość dochodu i w konsekwencji podatku. Nie wystarczy jednak samo podpisanie umowy zobowiązującej do takich usług. Przychód może powstać tylko wtedy, gdy świadczenia takie były wykonane”.

 

Powstanie przychód z nieodpłatnych świadczeń

Podsumowując ryzyko z tytułu przypisania spółce przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. jest niewątpliwie realne po stronie osoby prawnej, w której organach osoba fizyczna pełni funkcję bez wynagrodzenia.

 

Jak wycenić świadczenie lub zapobiegać

Problem w praktyce będzie się jednak wiązał z wyceną takiego świadczenia, co jest spowodowane brakiem oficjalnych wytycznych w tej sprawie.

Z uwagi na trudności w wycenie wszelkich nieodpłatnych świadczeń, optymalnym rozwiązaniem jest wprowadzenie formy odpłatności za sprawowanie funkcji w radzie nadzorczej spółki akcyjnej, przy czym może to być wynagrodzenie ryczałtowe określone w statucie lub uchwale walnego zgromadzenia akcjonariuszy Spółki.

 

Wynagrodzenie członka za posiedzenie w Radzie Nadzorczej

W tej sytuacji po stronie członków rady nadzorczej (zarządu) powstanie przychód podlegający opodatkowaniu, który powinien co do zasady zostać zakwalifikowany do źródła „działalność wykonywana osobiście”. Zgodnie bowiem z art. 13 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj.: Dz.U.10.51.307 ze zm.), dalej „u.p.d.o.f.”, do źródła „działalność wykonywana osobiście” należy zakwalifikować przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych.

Zakwalifikowanie przychodów do działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 pkt 7 u.p.d.o.f. powoduje, iż na spółce, jako płatniku dokonującym wypłat z powyższego tytułu ciąży obowiązek określony w art. 41 ust. 1 u.p.d.o.f. W myśl tego przepisu, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują świadczeń z tytułu działalności, o której mowa w art. 13 pkt 2 i 4-9 oraz art. 18, osobom określonym w art. 3 ust. 1, są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 4, zaliczki na podatek dochodowy, stosując do dokonywanego świadczenia, pomniejszonego o miesięczne koszty uzyskania przychodów w wysokości określonej w art. 22 ust. 9 oraz o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b), najniższą stawkę podatkową określoną w skali, o której mowa w art. 27 ust. 1. Zaliczkę od dochodów, o których mowa w ust. 1, obliczoną w sposób określony w tym przepisie zmniejsza się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w art. 27b, pobranej ze środków podatnika przez płatnika, o którym mowa w ust. 1 (art. 41 ust. 1a u.p.d.o.f.).

 

Kwesta ZUS

W kwestii obciążeń ubezpieczeniowych należy zauważyć, iż samo członkostwo w radzie nadzorczej (na podstawie powołania) nie powoduje obowiązku ubezpieczeń społecznych. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez ZUS nie jest to tytuł do ubezpieczenia społecznego. Członkostwo w radzie nadzorczej łączy się natomiast ze składkami na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie bowiem z przepisem art. 66 ust. 1 pkt 35 z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) - jest to tytuł do podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Warto jednak zwrócić uwagę na nieco odmienne zasady odliczania składki zdrowotnej od podatku, w myśl art. 27 b u.p.d.o.f. Jeżeli bowiem naliczona składka na ubezpieczenie zdrowotne jest wyższa od zaliczki na podatek, to wówczas płatnik zobowiązany jest pobrać część składki na ubezpieczenie zdrowotne, która nie podlega odliczeniu od podatku z dochodu ubezpieczonego. W stosunku do członków rady nadzorczej nie ma bowiem zastosowania zasada obniżenia składki do wysokości zaliczki na podatek.

Autor: Grupa SWGK (dawniej HLB Sarnowski & Wiśniewski Sp. z o.o.)

Opieka merytoryczna logo SWGK Grupa SWGK (dawniej HLB Sarnowski & Wiśniewski) – specjaliści w doradztwie w obszarze cen transferowych. W ostatnich latach wspieraliśmy klientów w kontrolach cen transferowych (w trybie 7 –dniowym) i przygotowaliśmy ponad 10.000 dokumentacji cen transferowych i benchmarking study. Dowiedz się więcej.